Panik atak sırasında tansiyon çoğu zaman geçici olarak yükselir. Bunun nedeni, bedenin ani bir tehdit algısıyla devreye soktuğu savaş ya da kaç tepkisidir. Bu tepkide salgılanan adrenalin, kalp atışını hızlandırır ve damarları daraltarak kan basıncını kısa süreliğine artırır. Atak sona erdiğinde değerler genel olarak kendiliğinden normale döner. Panik atak ve tansiyon arasındaki bağ, çoğu kişi için o anlık bir stres yanıtıdır. Yine de sık tekrarlayan ataklar ve devam eden panik atak tansiyon şikayeti, bir uzman eşliğinde değerlendirilmelidir.
Panik Atak ve Tansiyon Arasındaki İlişki Nasıldır?
Panik atak, aniden gelen yoğun korku ve bedensel belirtilerle ortaya çıkar. Tansiyon ise kanın damar duvarına yaptığı basıncı ifade eder. Panik atakta salgılanan stres hormonları hem kalbi hem damarları etkilediği için iki durum birbirine bağlıdır.
Panik atak sırasında beyin, gerçek bir tehlike yokken bile alarm sistemini çalıştırır. Sinir sistemi devreye girer, kalp hızlanır ve nefes sıklaşır. Dinlenme halinde bir yetişkinin nabzı 60 ila 100 atım arasında seyrederken atak anında bu değer artabilir. Yaşanan artış rahatsız edici olsa da genellikle tehlikeli değildir.
Yüksek tansiyon toplumda oldukça yaygındır. Türkiye’de yetişkinlerin yaklaşık %31,8’inde hipertansiyon görülmektedir. Dünya genelinde ise 30-79 yaş arası yaklaşık 1,4 milyar yetişkin, bu sorunla birlikte yaşamaktadır. Panik atakta ölçülen anlık tansiyon yüksekliği ise hipertansiyondan farklıdır ve çoğu zaman geçicidir.
Panik Atak Tansiyonu Yükseltir mi?
Panik atak sırasında tansiyon geçici olarak yükselebilir. Ani korku anında salgılanan adrenalin, kalp atış hızını artırır ve damarları daraltır. Bu iki etki birleşince kan basıncı kısa süreliğine yükselir. Atak geçtiğinde değerler çoğunlukla kendiliğinden normale döner.
Bu yükselmenin arkasında bedensel bir mekanizma vardır. Panik anında sempatik sinir sistemi harekete geçer ve kana adrenalin ile noradrenalin karışır. Bu hormonlar damarları büzer, kalbi daha güçlü çalıştırır ve dokulara daha çok kan gönderir. Sonuçta panik atak tansiyonu yükseltir ve kişi çarpıntı, terleme, nefes darlığı gibi belirtileri bir arada yaşar.
Peki panik atak tansiyonu etkiler mi, yoksa bu his hayali midir? His gerçektir, ölçüm yapıldığında o anda tansiyon yüksek çıkabilir. Ancak Dünya Sağlık Örgütü’nün hipertansiyon eşiği olan 140/90 mmHg değerinin bir kez aşılması, hipertansiyon tanısının konabileceği anlamına gelmez. Kalıcı yükseklikten söz edebilmek için, dinlenme halinde ve farklı günlerde düzenli ölçümlerin yapılması gerekir.
Panik Atak Tansiyon Kaça Çıkar?
Panik atak sırasında büyük (sistolik) tansiyon kişiden kişiye değişmekle birlikte kısa süreli ve belirgin bir artış gösterebilir. Meydana gelen yükseliş çoğu durumda dinlenmeyle birlikte yaklaşık 15 dakika içinde geriler. Ölçülen yüksek değerler genel olarak kalıcı bir hastalığın değil, o anki stres yanıtının sonucudur.
Panik atak anında ölçülen değerler bazen kişiyi ürkütecek düzeyde görünebilir. Oysa panik bozukluğu olan kişilerde atak sırasında görülen tansiyon artışının gerçek olsa da çoğunlukla sınırlı kalır. Örneğin; atağa eşlik eden hızlı ve yüzeysel nefes almanın tek başına yarattığı basınç artışı ortalama 9/9 mmHg düzeyindedir. Daha da önemlisi, aynı kişilerin gün boyu ölçülen ortalama tansiyonu, panik yaşamayan kişilerden çok farklı çıkmaz.
Panik atak tansiyon hikayeleri genellikle benzer bir örüntü izler. Kişi ilk atağında göğsünde baskı, çarpıntı ve ölecekmiş gibi bir korku hisseder, acil servise koşar. Tetkikler ve dinlenme sonrası ölçümler ise sıklıkla normale yakın çıkar. Bu durum da panik kaynaklı geçici bir yükselmeye işaret eder.
Yine de yüksek tansiyon hafife alınmamalıdır. Ataklar sık tekrarlıyor, tansiyon dinlenmeye rağmen inmiyor ya da bilinen bir tetikleyici yokken yükseliyorsa altta yatan bedensel nedenler bir hekim tarafından araştırılmalıdır. Böbrek ve böbrek üstü bezi kaynaklı bazı durumlar da benzer atak tablosu oluşturabildiği için, ayırıcı değerlendirme hekimin sorumluluğundadır.
Anksiyete Tansiyon Yüksekliği Yapar mı?
Anksiyete, yani kaygı hali, tansiyonu geçici olarak yükseltebilir. Kaygı sırasında sempatik sinir sistemi devreye girer, kalp hızlanır ve damarlar daralır. Bu etki kısa sürelidir ve stres geçtiğinde tansiyon normale döner. Ancak uzun süreli yoğun kaygı, tansiyon dalgalanmalarını sıklaştırabilir.
Anksiyete ile panik atak, birbirleriyle karıştırılan kavramlardır. Anksiyete bir endişe ve gerginlik halidir; panik atak ise ani ve yoğun bir korku dalgasıdır. İkisi de tansiyonu geçici olarak etkileyebilir, fakat panik atakta belirtiler çok daha kısa sürede zirveye ulaşır.
Kaygının tansiyonla ilişkisinde bir de döngü etkisi vardır. Kişi tansiyonunun yükselmesinden korkup sık sık ölçüm yaptığında kaygı artar. Artan kaygı da tansiyonu bir kez daha yükseltir. Sürekli ve yoğun kaygıyla yaşamak uzun vadede kalp-damar sistemini yorabileceği için, kaygı kaynağının bir uzmanla ele alınması önemlidir.
Panik Atak Tansiyon Düşüklüğü Yapar mı?
Panik Atak Tansiyon Düşüklüğü Yapar mı?Panik atak çoğunlukla tansiyonu yükseltir, düşürmez. Atak sırasında yaşanan baş dönmesi ve bayılacak gibi olma hissi, hızlı ve yüzeysel nefes almaya bağlıdır. Ancak bu his, tansiyonun düştüğü anlamına gelmez. Bazı kişilerde ise bedensel bir refleks sonucu kısa süreli düşüş görülebilir.
Panik anında sık sık nefes almak, kandaki karbondioksit dengesini bozar ve beyne giden kan akışını geçici olarak azaltır. Baş dönmesi ve sersemlik hissinin asıl nedeni çoğu zaman budur. Yani “Panik atak tansiyonu düşürür mü?” sorusunun yanıtı çoğu durumda hayırdır. His gerçektir, ama kaynağı tansiyon düşüşü değildir.
Bununla birlikte istisnai durumlar vardır. Özellikle kan, iğne ya da yaralanma karşısında yoğun korku yaşayan kişilerde, bedenin ani bir refleksiyle tansiyon ve nabız birlikte düşebilir; bu da bayılmaya yol açabilir. Bu tepki panik atağın tipik seyrinden farklıdır ve kendi içinde değerlendirilir. Sık bayılma yaşayan kişilerin bu durumu bir hekimle paylaşması gerekir.
Panik Atak Tansiyonu Nasıl Geçer?
Panik atağa bağlı tansiyon yükselmesi, atak sona erdiğinde çoğunlukla kendiliğinden geçer. Bu süreci hızlandırmak için nefesi yavaşlatmak, kasları gevşetmek ve daha sakin bir ortama geçmek yardımcı olabilir. Sık tekrarlayan ataklarda ise altta yatan kaygı, bir uzmanla ele alınmalıdır.
Atak anını daha kolay atlatmanıza yardımcı olabilecek birkaç yöntem vardır:
- Burnunuzdan yavaşça nefes alıp ağzınızdan uzun uzun verin. Nefesi yavaşlatmak kalp atışını dengeleyerek bedeni sakinleştirebilir.
- Mümkünse kalabalık, havasız veya sizi zorlayan ortamdan uzaklaşıp sessiz bir yere geçin.
- Omuz, boyun ve karın kaslarınızı bilinçli olarak gevşetin; beden gevşedikçe belirtiler hafifler.
- Dikkatinizi çevrenizdeki somut şeylere yöneltin; gördüğünüz, duyduğunuz ve dokunduğunuz nesneleri fark etmek zihni şu ana getirir.
- Kendinize “Bu bir panik atağın geçici etkisi, güvendeyim” diyerek sakinleştirici bir iç ses oluşturun.
Bu yöntemler o anki durumu kolaylaştırsa da ataklar tekrarlıyorsa asıl mesele altta yatan kaygıdır. Panik atak tedavisi için psikoterapi sürecinde kişi, ataklarını tetikleyen düşünceleri ve bedensel tepkileri tanımayı, bu tepkilerle baş etme becerileri geliştirmeyi öğrenir. Böylece atakların sıklığı ve şiddeti zamanla azalabilir, buna bağlı tansiyon dalgalanmaları da yatışabilir.
Panik Atak Tansiyonu Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Aşağıdaki tablo, panik atağa bağlı geçici tansiyon yükselmesini, bir uzman değerlendirmesi gerektiren durumdan ayırt etmenize yardımcı olabilir.
| Özellik | Panik Atağa Bağlı Geçici Yükselme | Uzman Değerlendirmesi Gerektiren Durum |
| Süre | Birkaç dakika sürer, dinlenince geriler | Saatlerce sürer, dinlenmeyle geçmez |
| Değerlerin seyri | Ataktan sonra normale yakın döner | Farklı günlerde tekrar tekrar yüksek çıkar |
| Tetikleyici | Ani korku, kaygı ya da stresli bir an | Belirgin tetikleyici olmadan da yükselir |
| Eşlik eden belirtiler | Çarpıntı, terleme, nefes darlığı; atakla birlikte gelir | Şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, görme veya konuşma bozukluğu, bir tarafta uyuşma |
| Ölçüm sonrası | Beş dakika dinlenince belirgin düşer | Beş dakika dinlenmeye rağmen yüksek kalır |
Tablodaki uzman değerlendirmesi gerektiren durum alanındaki belirtiler görülüyorsa ya da tansiyon dinlenmeye rağmen düşmüyorsa zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir. Bu belirtiler panik atağın olağan seyrinin dışında kalır.
Panik atak yaşamak korkutucu ve yorucu olabilir, bu duygular oldukça anlaşılırdır. Ancak yalnız değilsiniz ve bu durum kontrol altına alınabilir. Ataklarınızın altında yatan kaygıyı bir uzmanla konuşmak hem panik atağı hem de ona eşlik eden tansiyon dalgalanmalarını yönetmenize yardımcı olacaktır. Bu konuda destek almak isterseniz psikolog ile iletişime geçebilirsiniz.
Panik Atak Tansiyonu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Panik atak kalıcı tansiyon hastası yapar mı?
Panik atak doğrudan hipertansiyon hastalığı yaratmaz. Ancak sık tekrarlayan ve ele alınmayan ataklar, sinir sistemini sürekli uyararak bedeni yorabilir. Bu nedenle atakların erken dönemde bir uzmanla ele alınması hem ruhsal hem bedensel sağlık açısından yararlı olur.
Panik atak anında tansiyon ölçmeli miyim?
Atağın en yoğun anında ölçüm yapmak, yüksek bir değer görüp daha da kaygılanmanıza yol açabilir. Önce nefesinizi yavaşlatıp sakinleşmeye çalışın. Ölçümü, en az beş dakika dinlendikten sonra yapmak daha doğru bir sonuç verir.
Panik atak tansiyonu için hangi uzmana başvurmalıyım?
Panik atağın altında yatan kaygı için bir psikolog ile psikoterapi süreci yürütülebilir. Tansiyon değerlerinin takibi ve gerekli tıbbi değerlendirme ise bir hekim tarafından yapılır. İki desteğin birlikte yürümesi çoğu zaman en dengeli yaklaşım olacaktır.
Panik atağa bağlı tansiyon yükselmesi ne zaman tehlikelidir?
Şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, görme ya da konuşma bozukluğu, bir kol veya bacakta uyuşma gibi belirtiler eşlik ediyorsa durum acildir. Ayrıca tansiyon dinlenmeye rağmen düşmüyorsa vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.
